Аб інтэрв'ю Пасла У.Баравікова Газеце «Народная армія»

Напярэдадні 40-й гадавіны з Дня ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС 25 красавіка 2026 г. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сацыялістычнай Рэспубліцы В'етнам Уладзімір Баравікоў даў інтэрв'ю газеце «Народная армія»:

Карэспандэнт: 40 гадоў таму, 26 красавіка 1986 г., адбылася найбуйнейшая ў гісторыі атамнай энергетыкі аварыя на Чарнобыльскай АЭС. Якія былі наступствы аварыі для Беларусі? Што было зроблена дзяржавай для іх пераадолення і зніжэння негатыўнага ўплыву радыяцыі на жыццё людзей?

Пасол Уладзімір Баравікоў: Праз 40 гадоў слова «Чарнобыль» застаецца для кожнага беларуса падзеяй, якая змяніла жыццё соцень тысяч людзей, сімвалам мужнасці і гераізму, праяўленых ліквідатарамі аварыі.

Беларусь пацярпела больш за іншыя краіны. Амаль чвэрць тэрыторыі рэспублікі, на якой пражывала пятая частка насельніцтва, была забруджана радыенуклідамі. Зніклі 479 населеных пунктаў. Сумарны ўрон ацэньваецца ў 32 бюджэты рэспублікі 1985 года.

Пройдзены вялікі шлях ад ліквідацыі наступстваў, рэабілітацыі і адраджэння пацярпелых тэрыторый да пераходу да іх устойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця.

Дзяржаўная палітыка накіравана, у першую чаргу, на зніжэнне радыяцыйнай рызыкі для здароўя людзей, гарантаванне бяспекі жыццядзейнасці. У гэтых мэтах было праведзена перасяленне, дэзактывацыя зямель і захаванне радыеактыўных адходаў, абмежаванне доступу на забруджаныя тэрыторыі. Прыняты комплекс мер па максімальным зніжэнні доз радыяцыі.

Усяго адселена 138 тыс. чалавек, 200 тыс. выехалі самастойна. Усе яны былі забяспечаны жылымі памяшканнямі, кампенсацыйнымі выплатамі, дапаможнікамі і льготамі.

У 1988 годзе на адселеных тэрыторыях быў створаны Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік, які адыгрывае важную ролю ў захаванні біяразнастайнасці.

Як зазначыў Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка, «мы… канцэнтравалі ўвагу на тых праектах, якія патрэбны былі для людзей: жыллё, чыстая вада, каналізацыя, водаадвядзенне, газіфікацыя і гэтак далей. Вельмі шмат было зроблена за гэты час. І гэты час паказаў, што мы дзейнічалі абсалютна правільна і правільна”.

Карэспандэнт: Якія вынікі намаганняў дзяржавы па пераадоленні наступстваў аварыі і забеспячэнні нармальнай жыццядзейнасці людзей?

Пасол Уладзімір Баравікоў: Асноўным інструментам сталі дзяржаўныя праграмы па пераадоленні наступстваў аварыі на ЧАЭС і сацыяльна-эканамічным развіцці пацярпелых рэгіёнаў, накіраваныя на стварэнне ўмоў для жыцця, мінімізацыю ўплыву радыеактыўнага забруджвання, сацыяльную абарону насельніцтва. Усяго рэалізавана шэсць такіх праграм.

У 2026 годзе запушчана новая комплексная Дзяржаўная праграма «Інфраструктура бяспекі насельніцтва» на 2026-2030 гады, мэтай якой з'яўляецца інтэграцыя кіравання пост-чарнобыльскай сітуацыяй у адзіную сістэму забеспячэння ядзернай і радыяцыйнай бяспекі ў Беларусі. «Чарнобыльскія» мерапрыемствы інтэграваныя ў дзяржаўныя праграмы новага цыклу: «Таварыства роўных магчымасцей», «Беларусь інтэлектуальная», «Здароўе нацыі», «АПК будучыні», «Устойлівая энергетыка і энергаэфектыўнасць», «Будаўніцтва жылля», «Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе» на 2026-2030 гг.

Па меры змянення радыяцыйнага становішча і дзякуючы мерам, якія рэалізуюцца дзяржавай, вядзецца сацыяльна-эканамічная і радыяцыйна-экалагічная рэабілітацыя забруджаных тэрыторый. Да нармальных умоў жыццядзейнасці вярнуліся 1657 населеных пунктаў або 45 працэнтаў ад агульнай колькасці размешчаных на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання. Плошча тэрыторыі рэспублікі, забруджанай цэзіем-137, у выніку яго радыеактыўнага распаду зменшылася ў 1,8 раза, плошча забруджвання стронцыем-90 скарацілася амаль у 1,9 раза.

Вядзецца работа па вяртанню зямель у сельскагаспадарчае абарачэнне. Плошча забруджаных сельгасзямель скарацілася з 1866 тыс. га да 804,4 тыс. га. З 1993 года вернута 20,5 тыс. га зямель, якія выкарыстоўваюцца для вядзення сельскай гаспадаркі пры строгім радыелагічным кантролі якасці. На пастаяннай аснове праводзяцца аграхімічныя і агратэхнічныя ахоўныя мерапрыемствы на аснове навуковых распрацовак для вытворчасці чыстай высакаякаснай прадукцыі.

У Беларусі прыняты больш жорсткія, чым у Еўразійскім эканамічным саюзе, дапушчальныя ўзроўні колькасці радыенуклідаў у прадуктах харчавання. Гэтыя патрабаванні выконваюць не толькі функцыю радыяцыйнай аховы, але і з'яўляюцца гарантам якасці харчовых тавараў. Радыяцыйны кантроль забяспечваюць больш за 500 лабараторый і пастоў, якія правяраюць стан глеб, раслінаводчай і жывёлагадоўчай прадукцыі, а таксама прадукцыі, якая рэалізуецца на рынках. Сыравіна і гатовая прадукцыя падвяргаюцца трохэтапнаму кантролю: уваходны кантроль сыравіны, кантроль у працэсе перапрацоўкі, кантроль гатовай прадукцыі. Надзейнасць сістэмы пацвярджаецца тым, што за ўвесь перыяд работы не зафіксавана ніводнага выпадку паступлення ў гандлёвую сетку сельскагаспадарчай прадукцыі з парушэннем патрабаванняў.

Адмысловая ўвага надаецца лясам. Комплекс ахоўных мерапрыемстваў уключае радыяцыйны кантроль і маніторынг, ахову лясоў ад пажараў, лесааднаўлення і лесаразвядзенне, забеспячэнне радыяцыйнай бяспекі работнікаў, сістэмы якасці кантролю радыеактыўнага забруджвання, інфармаванне аб радыяцыйнай абстаноўцы ў лясах. Назіраецца скарачэнне плошчы радыеактыўнага забруджвання цэзіем-137 лясных экасістэм (у сярэднім на 2 працэнты ў год).

Аб'ектамі радыяцыйнага маніторынгу з'яўляюцца атмасфернае паветра, паверхневыя і падземныя воды, глебы абложных зямель, глебы сельскагаспадарчага прызначэння, землі ляснога фонду.

Карэспандэнт: Якія меры прымаюцца дзяржавай па сацыяльнай абароне пацярпелага насельніцтва і забеспячэнні якасці здароўя людзей?

Пасол Уладзімір Баравікоў: Больш за палову фінансавых сродкаў, што выдзяляюцца штогод на мінімізацыю наступстваў аварыі на ЧАЭС, накіроўваюцца на сацыяльную абарону насельніцтва пацярпелых тэрыторый.

Вынікамі намаганняў дзяржавы сталі аднаўленне і развіццё пацярпелых рэгіёнаў. Яны газіфікаваны, функцыянуе разгалінаваная сацыяльная інфраструктура, пракладзены добрыя дарогі, добраўпарадкаваны вуліцы вёсак і пасёлкаў. У кожным з пацярпелых раёнаў будуецца жыллё для маладых спецыялістаў, шматдзетных сем'яў, інвалідаў і іншых катэгорый, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў грамадзян. Пракладаюцца і рамантуюцца вадаправоды, будуюцца станцыі абезжалезвання, бурацца артэзіянскія свідравіны. Назапашаны ўнікальны вопыт аб'яднання намаганняў органаў дзяржаўнага кіравання і патэнцыялу навуковых арганізацый.

Работы, накіраваныя на адраджэнне і ўстойлівае сацыяльна-эканамічнае развіццё пацярпелых рэгіёнаў, будуць працягвацца. У ліку прыярытэтных мер − стварэнне новых працоўных месцаў, спрыяльных умоў для прадпрымальніцтва, уключаючы льготнае падаткаабкладанне, крэдытаванне і інш. Усё гэта робіцца для таго, каб людзі маглі жыць звычайным жыццём: сеяць хлеб, будаваць дамы, выхоўваць дзяцей.

Здароўю людзей надаецца першарадная ўвага. Установы аховы здароўя штогод праводзяць спецыяльную дыспансерызацыю. Выбудавана сістэма медыцынскай дапамогі раённага, гарадскога і абласнога ўзроўняў. Дзейнічае сістэма ўліку грамадзян, якія пацярпелі ад аварыі на ЧАЭС і іншых радыяцыйных аварый.

Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр радыяцыйнай медыцыны і экалогіі чалавека, адкрыты пры падтрымцы Кіраўніка дзяржавы ў г.Гомелі ў 2002 годзе, адыгрывае важную ролю ў забеспячэнні здароўя насельніцтва. Цэнтр аснашчаны абсталяваннем апошняга пакалення і адпавядае міжнародным стандартам аказання меддапамогі.

У кожным з пацярпелых раёнаў пры неабходнасці выконваецца рэканструкцыя або ўзвядзенне новых будынкаў раённых бальніц, сельскіх амбулаторый і фельчарска-акушэрскіх пунктаў.

Важную ролю ў прафілактыцы захворванняў іграе бясплатнае санаторна-курортнае лячэнне і аздараўленне пацярпелага насельніцтва. Першачарговая ўвага надаецца дзецям. Створаны 12 дзіцячых рэабілітацыйна-аздараўленчых цэнтраў, якія круглы год прымаюць дзяцей арганізаванымі групамі. Штогод бязвыплатна выдзяляюцца тысячы пуцёвак на аздараўленне і санаторна-курортнае лячэнне дзяцей, якія пражываюць на забруджаных тэрыторыях. Інваліды І і ІІ групы маюць права на першачарговае штогадовае лячэнне.

Карэспандэнт: Нягледзячы на ​​«чарнобыльскі досвед», у Беларусі пабудавана і ўведзена ў эксплуатацыю АЭС. Ці няма ў гэтым супярэчнасці?

Пасол Уладзімір Баравікоў: Унікальнасць «чарнобыльскага досведу» ў тым, што, нягледзячы на ​​маштабы аварыі і яе наступстваў, затрачаныя каласальныя сродкі, Беларусь не адмовілася ад мірнага атама як крыніцы чыстай энергіі. Праект будаўніцтва ўласнай АЭС, які быў пачаты яшчэ ў савецкі час, але потым прыпынены ў сувязі з аварыяй на ЧАЭС, быў рэалізаваны 5 гадоў таму, калі была запушчана ў эксплуатацыю першая Беларуская атамная электрастанцыя, у якой выкарыстаны самыя сучасныя тэхналогіі, у тым ліку шматузроўневыя сістэмы бяспекі.

Беларуская АЭС выпрацоўвае каля 40 працэнтаў усёй электраэнергіі краіны, што дало магчымасць поўнасцю адмовіцца ад яе імпарту і скараціць выкіды парніковых газаў. Самае галоўнае − Беларусь забяспечыла сябе надзейнай крыніцай экалагічна чыстай і даступнай энергіі на дзесяцігоддзі наперад, пры гэтым зрабіўшы яе даступнай для насельніцтва.

Запуск першай беларускай атамнай электрастанцыі даў старт новаму этапу развіцця краіны. Як адзначыў Прэзідэнт Беларусі А.Р. Лукашэнка 14 лістапада 2025 г., «збудаванне АЭС не толькі ўмацавала нашу энергетычную бяспеку, але і вызначыла далейшае развіццё Беларусі як высокатэхналагічнай дзяржавы».

Карэспандэнт: Дзякуй Вам вялікі!

Спасылка на артыкул: https://ru.qdnd.vn/chernobilj-40-let-vosstanovleniya-belarusi-posle-katastrofi-post42758.html?gidzl=18825e-0VcGEbG4MWPb-QmgM1X-SoojhGfO17SFBUpaTn5TFbPaeEHoN0qsSptGuGP427ZIuEqv5ZuXyOm

Версія для друку